160x600 ( Sol Reklam 1 ) Çelebi Bilişim
160x600 ( Sol Reklam 2 ) Seyyar Köfteci
160x300 ( Sol Reklam 3 ) SALGAM et tavuk
160x300 ( Sağ Reklam 2 ) AVB Ofis
160x300 ( Sağ Reklam 3 ) ZAFER Emlak
160x300 ( Sağ Reklam 4 ) MON media
300x415 ( Sağ Blok 1 ) Kadın Doğum Hastanesi
Süleyman PEKİN
Süleyman PEKİN

CUMHURİYET DÖNEMİNİN İKTİSADÎ ARAYIŞLAR TARİHİ - VII

Kemalist kadronun Lozan’daki ek protokollerde yer alan kapitülasyonları kaldırma, Duyûn-u Umumiye İdaresi’nin denetim yetkisini iptal, kabotaj hakkı ve gümrük egemenliği gibi konulardaki başarısını da teslim etmektedir.

10 Nisan 2019 Saat: 11:59

CUMHURİYET DÖNEMİNİN İKTİSADÎ ARAYIŞLAR TARİHİ - VII

Kemalist kadronun ekonomik gelişme ideolojisini 1923’te İzmir’de toplanan İktisat Kongresi üzerinden irdeleyen Yahya Tezel; koruyucu bir gümrük politikası izleyerek sanayileşmeyi hızlandırma, köylülerin kooperatifler etrafında örgütlenmesi, birleştirilmiş bir iç piyasa oluşturma, demiryolu ve karayolları yapımına ağırlık verme gibi temel yaklaşımlara rağmen kapitalizme ve vesayet getirmeyen yabancı sermayeye karşı olunmadığını beyan etmektedir. Kongrede kabul edilen Misak-ı İktisadî’nin de romantik bir metin olma özelliğini taşıdığını söylemektedir.

Kongreye katılan tüccarların, sanayicilerin, çiftçilerin ve işçilerin talepleri ile alınan kararları tek tek değerlendiren Yazar; Aşar’ın kaldırılması, işçilere sendika kurma ve grev hakkı, denetim altına alınmış yabancı sermaye serbestiyeti, Teşvik-i Sanayi kanununun yenilenmesi gibi kabul edilen konularda bilgiler vermektedir. Kemalist kadronun Lozan’daki ek protokollerde yer alan kapitülasyonları kaldırma, Duyûn-u Umumiye İdaresi’nin denetim yetkisini iptal, kabotaj hakkı ve gümrük egemenliği gibi konulardaki başarısını da teslim etmektedir.

Milletin refahını arttırmayı genel amaç edinen bir kadronun birinci hedefinin Türkiye’nin sanayileşmesini hızlandırmak olduğunun altını çizen Tezel, bunun motoru olacak Türk burjuvazisini geliştirme çabasının sınırlarının belirsiz olduğunu düşünmektedir. Ticarî burjuvaziyi oluşturanların millîliğinin anadillerinin Türkçe ve dinlerinin de Müslümanlık olmasından başka bir anlam taşımadığını tespit eden Yazar, bu özelliklerin bir tâciri yabancı iktisadî çevrelerin aracısı olma durumuna sokmaktan alıkoymayacağını söylemektedir.

“Dış Ticaret Politikaları ve Sorunları” başlıklı beşinci bölümde 1920’ler, 1930’lar, İkinci Dünya Savaşı Yılları ve Savaş Sonrası olarak ayrı ayrı anlatılmaktadır. Önce İttihatçıların Birinci Dünya Savaşı sırasında kapitülasyonları kaldırmaları ve gümrükleri yükseltmeleri gibi savaş sonrası geçersiz kalan hususların Lozan Ticaret Sözleşmesi’yle nasıl ele alındığı, sözleşme gereği gümrüklerle ilgili kararların 5 yıl gecikmeli uygulanabildiği ve bu dönem Türkiye’nin en önemli ticaret partnerinin İtalya olduğu rakamlarla sunulmaktadır.

1930’lu yıllarda İtalya’nın yerini çok daha yüksek rakamlarda Almanya alacaktır. 1933’te hazırlanan Beş Yıllık Birinci Sanayi Planı, 1929’daki Büyük Buhran sonrasındaki Kambiyo Kontrolü politikası, bu amaçla kurulan Bankalar Konsorsiyumu ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (1932), Türk Lirasının Fransız Frankına endekslenmesi, evvelden çok karşı çıkılan Kontenjan-Kota uygulamasının başlatılması (1931), Türk ihraç ürünlerinin dış pazarlarda tanıtılması için teşkilatlandırılan Türkofis (1934) ve İzmir’de başlatılan Panayır’ın uluslararası Fuar’a dönüştürülmesi gibi konular ayrıntılarıyla işlenmektedir.

Yazar; Nazi Almanyası’nın Balkanlar ve Ortadoğu’da güttüğü ticarî genişleme politikası ve Türkiye’nin ihraç stoklarını dünya piyasasından daha yüksek fiyatlarla almaya başlaması sebebiyle gitgide Almanya’ya bağımlı bir hale gelmesini ve bunu kırmak için de İngiltere ile siyasî ve iktisadî bir yakınlaşma içine girdiğini betimlemektedir. İngiltere’nin 1936 – 1938 yıllarında Türkiye’ye 19 milyon sterlinlik (118 milyon lira) kredi açmasına rağmen Almanya’nın 1939 yılı ithalatımızın % 51’le, ihracatımızın ise % 37’le hala en büyük ortağı göründüğünü vurgulamaktadır.

II.Dünya Savaşı hazırlığının Türkiye ekonomisinde büyük sarsıntılara yol açtığını dile getiren S.Tezel, 1942’deki Saraçoğlu Hükümetiyle geçilen serbest piyasa ekonomisiyle Cumhuriyet tarihinde görülmemiş bir enflasyonla karşılaştığımızı da aktarmaktadır. Bu dönemde savaşan ülkelerdeki enflasyon % 60’ı geçmemesine karşın Türkiye’de % 350 civarındadır. 1940’da Millî Korunma Kanunu çerçevesinde İthalatçı Birliklerinin oluşturulması, 1941’de Ticaret Ofisi ve Petrol Ofisi’nin kurulması, 1942’de gayrimüslim işadamları yerine Müslüman-Türk tâcirlerin ağırlığını arttırmak amacıyla Varlık Vergisi’ne geçilmesi ve Almanya, Sovyetler Birliği, İngiltere, Fransa arasında ekopolitik tercihlerde zorlanması hususları da kitapta detaylandırılmaktadır.

Savaş sonrası Türk Lirasının devalüe edilmesi (1946), Gümrük Tarifesinin değiştirilmesi,

Türkiye’nin dış ticaretinde önemli bir yer işgal eden Almanya’nın çökmesi sonucu yaşanan dış ticarî tıkanıklık ve bunu aşabilmek için Devletin kapitalist dünya piyasasının ana kurallarını saptayan Bretton Woods Antlaşmalarına katılabilme gayretleri, dünya ekonomisinde başat güç haline gelen ABD’nin dış ticaretimizdeki yükselişi gibi konular sebep - sonuç ilişkileriyle son kısımda işlenmektedir.

YORUMLAR

Bu Yazıya Yorum Yapılmadı. İlk Yorumu Siz Yapmak İster misiniz? 
Lütfen Resimdeki kodu yazınız
 

Kocaeli Haber Dünyası, Kocaeli Gazetesi, Kocaeli Haberleri,kocaeli gazeteleri Tavsiye Formu

Bu Yazıyı Arkadaşınıza Önerin
İsminiz
Email Adresiniz
Arkadaşınızın İsmi
Arkadaşınızın E-Mail Adresi
Varsa Mesajınız
Güvenlik KoduLütfen Resimdeki kodu yazınız

Yazarın Diğer Yazıları

CUMHURİYET DÖNEMİNİN İKTİSADÎ ARAYIŞLAR TARİHİ–VI3 Nisan 2019 Saat: 14:55
“Cumhuriyet’in Siyasal Yapısı ve Bir Kapitalist Gelişme Stratejisinin Belirginleştirilmesi” başlığındaki dördüncü bölüm ‘Türk Bağımsızlık Hareketi ve Toplumsal Özellikleri’ kısmında ilginç bir cümleyle başlıyor.
Orta çağ simyacılar çağıdır20 Mart 2019 Saat: 08:58
Yeni Zelanda’daki katliam hakkında sosyal medyada böyle bir girizgâh yapmıştık: Öncelikle 50 cana rahmet diliyoruz, terörü ve terörün oyunlaştırılmasını kınıyoruz.
CUMHURİYET DÖNEMİNİN İKTİSADÎ ARAYIŞLAR TARİHİ–IV13 Mart 2019 Saat: 22:39
Diğer yandan da Tanzimat sonrasında imparatorlukta tarım mülkleri edinme yarışına girenlerin başında Hanedan, gayrimüslimler, yabancı bankerler ve İngiliz girişimciler gelmektedir.
CUMHURİYET DÖNEMİNİN İKTİSADÎ ARAYIŞLAR TARİHİ–III7 Mart 2019 Saat: 01:17
Yazar, Osmanlı çağlarında Avrupa’nın en büyük şehri olan İstanbul’un iaşesi için Anadolu’nun tamamının hizmet üretmekle yükümlü görüldüğünü de dile getirmektedir.
Müdahaleler cenneti olduğunu dile getirmektedir27 Şubat 2019 Saat: 09:10
Bizans ile Osmanlı arasındaki dönemde Anadolu’yu farklı kılan en özelliklerden birinin siyasî yapının birden çok ‘bey’ sülalesine dayandığını ve Selçukoğullarının da bunlar içinde “eşitler arası birinci” olduğunu eklemekte
Tüm Yazıları
DepolamaTaşıma iletme sistemiMerdiven Tırmanma CihazıEngelli merdiven tırmanıcıUluslararası evden eve nakliyatAdaklık
Yukarı ↑